Upadłość konsumencka jest postępowaniem prowadzonym przed sądem.
Ten rodzaj upadłości przeznaczony jest dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Dotyczy ona także osób, które działalność tę prowadziły w przeszłości.

Obecnie przewidziano trzy tryby, w których przeprowadza się upadłość konsumencką:

zwykły

Opiera się on na przepisach ogólnych, dotyczących także przedsiębiorców. Jest to tryb przewidziany dla bardziej złożonych upadłości, gdzie nie ma możliwości przeprowadzenia postępowania w trybie uproszczonym. Ten tryb dotyczy w szczególności dłużników mających wielu wierzycieli lub znaczny majątek. W postępowaniu wyznaczany jest sędzia komisarz kontrolujący przebieg postępowania.

 

układowy

Zakłada on możliwość zawarcia z wierzycielami układu na tzw. zgromadzeniu wierzycieli, co pozwala na zakończenie postępowania bez ogłaszania upadłości. Układ podlega jedynie zatwierdzeniu przez sąd. Jego główną zaletą jest brak konieczności zajęcia i sprzedaży majątku dłużnika przez syndyka. Z drugiej strony, tryb ten wymaga od dłużnika większych środków na przeprowadzenie postępowania.

uproszczony

Obecnie jest to zasadniczy tryb przeprowadzania upadłości konsumenckiej. Nie wyznacza się w nim sędziego komisarza, a dominującą rolę w postępowaniu odgrywa syndyk. Zadaniem syndyka jest spieniężenie majątku dłużnika i przygotowanie projektu spłaty wierzycieli. Syndyk zasadniczo samodzielnie prowadzi likwidację majątku, choć o planowanej sprzedaży składników majątku powinien zawiadamiać sąd i wierzycieli. Po zatwierdzeniu planu spłaty wierzycieli, upadły konsument ma obowiązek wykonywać ten plan przez określony czas, po którym pozostałe długi zostaną umorzone.

Najważniejsze skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

– wstrzymanie wszelkich postępowań sądowych i egzekucyjnych prowadzonych przeciwko konsumentowi.

– przejście majątku konsumenta pod zarząd syndyka. Syndyk ma za zadanie sprzedać i spieniężyć ten majątek, aby z uzyskanych środków spłacić długi.

– postawienie w stan wymagalności wszystkich zobowiązań upadłego. Oznacza to, że zobowiązania spłacane w ratach będą należne w całości wraz z ogłoszeniem upadłości.

– możliwość umorzenia długów po zrealizowaniu planu spłaty wierzycieli, który co do zasady trwa do trzech lat.

– możliwość umorzenia długów bez ustalania planu spłaty wierzycieli, gdy sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie ma możliwości dokonania jakichkolwiek spłat.

Kiedy przeprowadzenie upadłości będzie niedopuszczalne?

W przypadku ustalenia przez sąd, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań.

Nawet w takich sytuacjach sąd będzie mógł jednak przeprowadzić postępowanie upadłościowe, gdy będzie to podyktowane względami słuszności lub humanitaryzmu.

Jak zainicjować upadłość konsumencką?

W pierwszej kolejności należy zastanowić się, czy istnieje możliwość zawarcia z wierzycielami układu na zgromadzeniu wierzycieli. Od dłużnika wymaga się w takiej sytuacji nieco większych możliwości zarobkowych – na pokrycie kosztów postępowania i regularną spłatę wierzycieli. Konieczne jest również przekonanie wierzycieli do propozycji spłat.

Jeśli zawarcie układu okaże się niemożliwie, pozostaje droga upadłości konsumenckiej.
W pierwszej kolejności należy przygotować wniosek o ogłoszenie upadłości. Po rozpoznaniu wniosku i przesłuchaniu dłużnika, sąd ogłasza jego upadłość (chyba że jest ona niedopuszczalna z uwagi na trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań).